TUỔI THƠ DỮ DỘI
Phùng Quán
www.dtv-ebook.com
Thay Lời Tựa
Phùng Quán (1932- 1995) Sinh tại Thừa Thiên - Huế. 13 tuổi tham gia
Vệ quốc quân - chiến sĩ Trinh P
sát Trung đoàn 101. (tiền thân là Trung đoàn Trần Cao Vân)
o O o Cả cuộc đời ông Là một nỗi buồn to lớn, dằng dặc của một tâm
hồn yêu nước, thương nòi, ngay thẳng, chân thật mà phải chứng kiến quá
nhiều bất công dối trá:
"Tôi muốn đúc thơ thành đạn Bắn vào tim những kẻ làm càn Những
người tiêu máu của dân Như tiêu giấy bạc giả!
Tôi đã đến dự những phiên toà Họp suốt ngày luận bàn xử tội Những
con chuột mặc quần áo bộ đội Đục cơm khoét áo chúng ta Ăn cắp máu dân
đổi chác đồng hồ Kim phút kim giờ lép gầy như bụng đói"
"Yêu ai cứ bảo là yêu Ghét ai cứ bảo là ghét Dù ai ngon ngọt nuông
chiều Cũng không nói yêu thành ghét Dù ai cầm dao doạ giết Cũng không
nói ghét thành yêu Tôi muốn làm nhà văn chân thật chân thật trọn đời
Đường mật công danh không làm ngọt được lưỡi tôi Sét nổ trên đầu không
xô tôi ngã Bút giấy tôi ai cướp giật đi Tôi sẽ dùng dao viết văn lên đá"
"Tôi có quyền gì được no hơn nhân dân tôi một miếng ăn?
Tôi có quyền gì lên xe xuống ngựa Khi gót chân nhân dân tôi nứt nẻ bụi
đường?"
"Một niềm yêu tôi không đổi thay Một niềm tin tôi không thay đổi viết
trên giấy có kẻ giòng Là nhà văn Tôi đã viết suốt 30 năm là chiến sĩ Tôi là
xạ thủ cấp kiện tướng trung đoàn Tôi có thể viết như bắn...
Không có gì đẹp hơn Viết ngay và viết thẳng Là nhà văn Tôi yêu tha
thiết Sự ngay thẳng tột cùng Ngay thẳng thuỷ chung Của mỗi chữ viết"

"Có những phút ngã lòng Tôi vịn câu thơ mà đứng dậy"
"... Với một Gavroche, Vitor Hugo đã viết nên những trang bất hủ. Trẻ
em của chúng ta đã anh dũng, hồn nhiên tham gia cuộc đấu tranh trường kỳ
gian khổ cùng với cha, anh; không kém gì những Gavroche trên chiến luỹ
cách mạng Pháp. Thế mà sách vở viết về mặt này còn quá ít. Nhà văn Việt
Nam còn mắt nợ các em rất nhiều.
Với TUỔI THƠ DỮ DỘI, Phùng Quán đã bắt đầu trả nợ một cách chính
đáng. Sách dày 800 trang mà người đọc không bao giờ muốn ngừng lại, bị
lôi cuốn vì những nhân vật ngây thơ có, khôn ranh có, anh hùng có, vì
những sự việc khi thì ly kỳ, khi thì hài hước, khi thì gây xúc động đến ứa
nước mắt... Tôi chỉ mong làm sao cho tất cả các em thiếu nhi Việt Nam
được đọc sách này"
Nguyễn Khắc Viện

TUỔI THƠ DỮ DỘI
Phùng Quán
www.dtv-ebook.com
Phần Thứ Nhất
"T rừ giặc, ba tuổi vẫn còn hiềm là muộn"
"T
Cao Bá Quát 1.
Một tuần trước ngày Huế nổ súng kháng chiến, dân trong thành phố
được lệnh tản cư hết về các vùng quê. Nhưng qua mấy ngày đầu đánh nhau,
tin tức thắng lợi từ Mặt trận đưa về dồn dập. Tin thắng lợi một đồn mười,
mười đồn trăm, nên đồng bào chắc mẩm tụi Tây sắp đầu hàng đến nơi rồi.
Do đó, không ai bảo ai, mon men kéo dần về phía thành phố. Họ nóng lòng
sốt ruột được mau mau trở về dọn dẹp lại nhà cửa, phố xá, trở về với công
việc làm ăn thường ngày.
Cuối cùng họ tụ tập lại đông đúc phía bên này cầu Bao Vinh. Bên kia
cầu thuộc khu vực mặt trận A, ai muốn sang phải có giấy phép của Ban chỉ
huy Mặt trận cấp.
Như đã thành lệ, tờ mờ sáng là đồng bào túa hết ra đường, kéo đến đứng
chen chúc ở đầu cầu, chờ nghe tin tức thắng lợi của Mặt trận đêm qua. Họ
chen lấn, ùn ùn mỗi lúc một sát đến chỗ bậc đá bước lên cầu. Nếu không có
anh Vệ Quốc Quân cầm ngang khẩu súng trường dài như cây sào chăn vịt
đứng gác ngay trước mặt, chắc cả khối người chen chúc này đã tràn qua bên
kia cầu như nước vỡ bờ.
Ðồng bào nhao nhao hỏi anh lính gác:
- Ðêm qua quân ta mần ăn có khá không anh?
- Nện tụi Tây ở vị trí mô mà súng, lựu đạn nổ như rang bắp cả đêm rứa?
- Liệu tụi hắn sắp sửa "hô-lê-manh" chưa, cho bà con về dọn dẹp nhà
cửa, phố xá?

Bị bà con hỏi tối tăm mặt mũi, anh lính gác chỉ còn biết nhăn nhó đề
nghị:
- Xin bà con đứng xê xê ra cho tôi một chút! Ðứng sát vô tui ri còn biết
gác xách làm răng?
Sáng hôm đó, từ trong đám đông chen chúc ồn ào ấy, có thằng bé lợi
dụng đúng lúc anh lính gác còn mải nhăn nhó đề nghị với đồng bào, luồn ra
sau lưng anh và chạy tót sang bên kia cầu. Anh chưa kịp quát gọi lại, nó đã
mất vào dãy phố kê đầu cầu bên kia.
Không thể bỏ trống chỗ gác để đuổii theo, anh chỉ còn biết dậm chân
dậm cẳng, làu bàu bực tức:
- Con cái nhà ai mà nghịch hơn quỉ!
Có mấy đứa bán kẹo gừng, đậu phộng rang cũng lấp lõm định bắt chước
chú bé vừa rồi, nhưng anh lính gác đã nhanh tay tóm cổ áo lôi lại hết.
Một thằng bán kẹo gừng, mắt lác thiên lác địa, trề môi nói với đứa bạn
vừa bị tóm cổ lôi lại:
- Tụi bay không bắt chước nổi thằng ni mô! Hắn lanh hơn chuột nhắt.
Chơi trốn tìm, ù mọi, thả đỉa ba ba... với hắn chỉ có thua. Ðừng hòng mà sờ
được vào người hắn.
- Răng mi biết?
- Tao chơi mãi với hắn còn lạ chi.
- Hắn khoe từ hôm nổ súng, hắn đã tót được qua khu vực Mặt trận ba,
bốn lần. - Chú bé bán đậu phụng rang nói chen vào.
- Hắn lọt qua bên đó làm chi?
- Coi chơi!
- Hắn có kể chuyện chi hay không?
- Khối! Nhưng thú nhất là sáng mô hắn cũng gặp một toán Vệ Quốc
Ðoàn mà chỉ nhỏ bằng tụi ta thôi, nhiều đứa còn nhỏ hon. Toán ni chạy dọc
theo bờ sông, tập quân sự một hai, tập ném lựu đạn, bắn súng... vui ghê lắm.
Hắn đứng coi mà thèm rệu cả nuớc miếng!
- Vệ Quốc Ðoàn mà chỉ nhỏ bằng tụi ta thì đánh tây răng được? Hay là
hắn nói láo?

- Răng không đánh được? - Thằng bán đậu phụng rang vênh mặt lên nói.
- Chánh phủ cứ thử lấy tau vô Vệ Quốc Ðoàn coi, có chết cha tụi Tây
không?
Thằng bán kẹo gừng mắt lác cười ngạo:
- Lấy mi vô Vệ Quốc Ðoàn thì thà lấy tau còn hơn! Tau chẳng cần súng
đạn gì hết - Nó rút trong túi quần ra một cái súng cao su, kéo căng hai sợi
chun. - Có cái ni, tau nhắm trúng mắt tụi Tây, tụi Vê-giê 1 tau nẻ. Cha con
hắn tha hồ mà mù.
°°°
Toán "Vệ Quốc Ðoàn con nít" lúc này đang nối nhau thành hàng một,
rầm rập lên phía cầu Ðông Ba cũ.
Chạy dẫn đầu là anh Vệ Quỗc Quân chỉ huy. Anh trạc hai ba, hai bốn
tuổi, dáng người tầm thước, vai rộng ngực nở, tóc búi kiểu móng lừa, cổ
đeo lủng lẳng chiếc còi mạ kền sáng loáng. Sáng hôm đó trời lạnh cắt ruột,
anh chỉ mặc độc chiếc may ô trắng và quần đùi xanh ống bó sát đùi.
Còn toán trẻ ăn mặc tạp nham. Quá nửa mặc áo quần Vệ Quốc Ðoàn sửa
ngắn lại. Nhiều đứa bơi trong những chiếc áo trấn thủ rộng như áo thụng tế.
Có đến hơn chục đứa nai nịt "xanh-tuya-rông" da, có khoá đồng to tướng và
đeo cả bao đạn. Có trời biết được trong những cái bao đạn sứt sẹo, méo mó
ấy, chúng ních nhét những gì!
Dãy phố ven đường cửa đóng then cài kín mít. Đồng bào khu vực này đã
tản cư hết từ đêm đầu kháng chiến. Hàng chục con chó lạc mất chủ, họp
thành đàn chạy loăng quăng trên đường, tranh nhau ngửi bới các đống rác
kiếm ăn. Con nào con ấy hai hông lép kẹp, xương sườn nhô cao như vừa
nuốt hàng chục chiếc cạp rổ vào bụng.
Khi toán trẻ rầm rập chạy qua, lũ chó sợ hãi, tán toạn. Chúng chuồn hết
vào các hẻm phố, chõ mõm ra sủa váng. Bọn trẻ dậm chân, vỗ đùi, doạ lại
lũ chó.
Con đường ồn ào hẳn lên trong chốc lát.
Lên đến cầu Đông Ba cũ, anh chỉ huy thổi một hồi còi dài lảnh lót. Toán
trẻ dừng lại. Nhiều đứa nghịch ngợm vờ mất đà đâm chúi vào lưng đứa
chạy trước...

- Tập hợp ba hàng dọc! - Anh chỉ huy quay lại dõng dạc hô.
Toán trẻ lập tức trở lại trật tự. Loáng một cái chúng đã sắp thành đội
hình ba hàng dọc, với tư thế rất nghiêm chỉnh.
- Điểm số!
Đáp lại tiếng hô anh chỉ huy, những đứa dừng ở hàng dọc bên trái, nối
tiếp nhau đếm to như hét: Một! Hai! Ba! Bốn! Năm! Sáu! Bảy! Tám! Chín!
Mười!... Hết.
- Ơ... ơ... Dạ chưa hết... Mười một! - Một đứa đứng lẻ ra một mình ở
cuối đội cuống quýt kêu toáng lên. - Báp cáp anh, em bị lẻ hàng ạ!
- Lẻ là thế nào? - Anh chỉ huy hỏi vặn lại, như hoàn toàn không tin cái
chuyện vô lý đó. - Toàn đội chúng ta có ba mươi em, tập hợp thành mười
hàng ba, làm sao lại lẻ được.
- Dạ rứa mà em bị lẻ thiệt ạ. - Thằng bị lẻ hàng nhớn nhác nhìn ngược
nhìn xuôi, nhăn nhó, bối rối trả lời.
- Các em kiểm tra lại xem có hàng nào đứng hai không? - Anh chỉ huy
như vẫn tin chắc rằng đây chỉ là trò nghịch ngợm của bọn trẻ mà thôi.
Nhưng cả đội sau khi nhốn nháo kiểm tra hàng ngũ, đồng thanh trả lời:
- Báo cáo anh, hàng mô cũng đứng đủ ba cả ạ!
Anh chỉ huy rời chỗ đứng, đi dọc xuống phía dưới, đưa mắt kiểm tra
từng hàng một, miệng lẩm bẩm:
- Quân số dội đang ba mươi bỗng hoá ra băm mốt là nghĩa lý gì?
Nhưng chính anh cũng đâm ngơ ngác. Đứng là hàng nào cũng đứng đủ
ba và cuối đội vẫn lẻ ra một đứa.
Anh liền đi ngược trở lên, soát kỹ lại lần nữa. Kết quả anh lôi được một
thằng lạ hoắc, không biết từ đâu chui ra đứng lọt vào giữa đội.
Cả đội trợn tròn mắt kêu lên: Ủa!
Hai đứa đứng cùng hàng với thằng bé lạ hoắc này, há hốc mồm vì quá
sửng sốt:
- Uơ trời! Rứa mà từ nãy tới chừ tớ cứ tưởng hắn là thằng Hoà-đen!
Nước da hắn cũng đen thui có khác chi anh Hoà-đen nhà mình mô các cậu!
Cái đứa có tên là Hoà-đen đứng cách đó hai hàng, nghe vậy liền cau mặt,
nói với lên:

- Lầm, lầm cái chi lạ rứa? Tớ đen nhưng chỉ đen vừa vừa!...
Một đứa đứng bên trái vẻ mặt liến láu, đưa tay vuốt vuốt ngực Hoà-đen
ngoác miệng ra cười:
- Đưa ta vuốt bớt cục tự ái xuống cho. Hề, hề, hề... đen vừa vừa hay đen
thui thì cũng là họ "cột nhà cháy" cả thôi mà.
Thằng bé lạ hoắc chui bừa vào hàng ngũ đội, chính là cái thằng luồn sau
lưng anh lính gác, tót qua cầu Bao Vinh lúc nãy. Nó cũng trạc tuổi Hoà-đen,
vóc dáng cũng sàn sàn, nhưng nước da, của đáng tội, có đen hơn tý chút,
Hoà-đen tự ái kể cũng phải. Cách ăn mặc nó cũng kém xa Hoà-đen. Hoàđen diện quân phục với áo trấn thủ rộng như áo tế, còn thằng này đánh độc
cái áo cộc nâu ngắn hở cả rốn với cái quần đùi xanh bạc phếch, đít vá hai
miếng to tướng.
Anh chỉ huy nắm chặt cánh tay nó kéo lại sát trước mặt, hỏi to gần như
quát:
- Em ở đâu? Tên là chi? Sao dám cả gan chui bừa vào hàng ngũ Vệ Quốc
Đoàn?
Thằng bé sợ hãi cúi mặt nhìn xuống đường, bàn chân di di một hòn đất,
trả lời lý nhí trong cổ họng, chẳng ai nghe được gì. Anh chỉ huy sốt ruột
không muốn mất thì giờ thêm, bỏ tay nó ra, nghiêm mặt nói:
- Em phải ra ngay khỏi khu vực này. Đây là khu vực Mặt trận em nhớ
chưa?
Anh quay lại nói với cả đội:
- Các em thật lơ là, vô ý thức. Có một kẻ lạ mặt chui vào hàng ngũ mà
chẳng hay biết gì hết!
Cả đội thì thào hỏi nhau:
- Không biết hắn lọt vô giữa đội mình lúc mô mà tài rứa hè?
- Chắc cái lúc tụi mình còn mải trêu chọc lũ chó.
- Thằng ấy chui cổng rạp hát rạp xiếc chắc bợm phải biết!
- Tớ cho hắn chơi cú ấy được. Tớ là tớ phục đó! - Cái đứa có bộ dạng
liến láu vừa trêu chọc Hoà-đen lúc nãy, vừa nói vừa gật gật đầu.
2.

Anh chỉ huy thổi một hồi còi dài, cắt đứt tiếng thì thào bàn tán. Anh
đứng nghiêm, nói:
- Anh báo trước để các em biết, khoa mục tập hôm nay hơi khó, đòi hỏi
các em phải gan dạ, bình tĩnh. - Anh cao giọng hỏi to. - Trong đội ta có em
nào chưa biết bơi, đưa tay lên anh xem?
Không một đứa nào giơ tay. Trẻ con sinh ra và lớn lên bên bờ sông
Hương, không biết bơi lặn là chuyện hiếm.
- Tốt lắm. - Anh gật đầu. - Khoa mục tập hôm nay là nhảy từ trên thành
cầu xuống sông. - Anh đưa tay chỉ lên cái thành cầu sắt sơn đen, ngay phía
trên đầu bọn trẻ.
Cả đội nhìn theo tay anh chỉ. Tất cả cùng rụt vai, lắc đầu lè lưỡi:
- Đội trưởng chơi cú khoa mục ni coi bộ gay go đây!
- Cao đến ba mét chứ không ít!
- Ba mét răng được! Xoàng xoàng cũng phải năm mét!
Bọn trẻ nhớn nhác hết nhìn xuống sông lại nhìn lên thành cầu, ước lượng
chiều cao sắp phải nhảy.
Cả đội nhảy qua các bậc đá xây, chạy lên cầu. Vẫn không quên nghịch
ngợm, chúng dẫm chân thật mạnh, làm cho ván cầu kêu rầm rầm.
Mưa phùn đã tạnh, nhưng gió lạnh vẫn thổi từng cơn không ngớt. Bọn
trẻ cởi áo quần vắt lên thành cầu. Tất cả rét run, nổi hết da gà. Chúng đứng
nép sát vào nhau, miệng xuýt xoa như ăn ớt, hai tay vòng lên ôm cổ, lưng
cong lại như lưng tôm.
Đội trưởng trèo đứng lên cái cột bê tông giữa cầu, quay lại nhìn cả đội,
nghiêm mặt nói:
- Tất cả các em đứng thẳng lên! Bỏ hai tay ra khỏi cổ. Hiên ngang lên
anh xem nào? Đàng hoàng là những Vệ Quốc Quân sắp ra trận giết giặc cứu
nước mà sợ gió, sợ lạnh à! Thế thì trước bom đạn như mưa của giặc, các em
sẽ còn sợ đến mức nào? Các em có muốn mang tiếng là những chiến sĩ hèn
nhát không?
- Không ạ! Không ạ! - Cả đội nhao nhao trả lời. Tất cả lập tức đứng
thẳng người, miệng thôi xuýt xoa. Có đứa còn làm bộ hiên ngang, ngực ưỡn
ra, bụng thót lại, tay khuỳnh khuỳnh chống nạnh. Nhìn bộ điệu chúng, anh

chỉ huy mặt đang nghiêm thế mà phải bật phì cười. Anh rất hiểu, đối với
các chiến sĩ nhỏ tuổi của mình, không có lời động viên nào hiệu quả bằng
chạm đến lòng tự trọng. Anh nói tiếp:
- Khoa mục hôm nay tuy khó nhưng các em phải gắng tập cho được.
Trong hoàn cảnh địa hình chiến đấu của thành phố Huế chúng ta, rất có thể
các em sẽ gặp trường hợp phải nhảy từ những vị trí rất cao xuống sông. Do
đó, chúng ta cần phải tập trước cho quen. Các em chú ý, xem anh nhảy thị
phạm rồi các em tiếp tục nhảy theo sau.
Anh quay mặt ra sông, đứng thẳng tắp trên cột trụ như pho tượng trên
bệ, hai cánh tay đưa thẳng trước mặt, đôi cẳng chân vạm vỡ săn chắc những
bắp thịt, khẽ nhún nhún rất dẻo. Anh tung người lên cao. Thân hình anh như
một mũi tên bay chênh chếch xuống sông, cắp phập vào làn nước xanh ngăn
ngắt, lăn tăn gợn sóng. Cả đội chồm hết lên thành cầu nhìn theo. Chúng
chặc chặc lưỡi trầm trồ:
- Đội trưởng "lông-giông" 2 tuyệt đẹp bay hè!
- Còn phải nói trước đây anh từng làm "săm-pi-ông" 3 bơi của Huế mình
mà!
Dưới sông, đội trưởng đã trồi đầu khỏi mặt nước. Anh đưa tay vuốt vuốt
mặt, nhìn lên cầu giục:
- Nào các em nhảy đi! Em nào bị chuột rút đã có anh cứu.
Bọn trẻ đứa nọ đùn đứa kia:
- Cậu nhảy trước đi!
- Thì cậu nhảy trước đi!
- Thành cầu chật ri đứng nhảy một lần răng được!
Nhưng rồi chẳng đứa nào dám nhảy trước. Mấy đứa trèo lên thành cầu
lại tụt xuống, lè lưỡi:
- Ngợp quá! Cứ như là đứng trên nóc lầu chợ Đông Ba mà nhảy xuống
ấy!
- Đội trưởng bày ra chi ra cái khoa mục gay go ri không biết!
- Xê ra, xê ra! - Cái thằng có bộ mặt liến láu ban nãy trêu chọc Hoà-đen
đưa tay gạt các bạn ra hai bên, làm điệu bộ hăng hái trèo lên thành cầu. -

Không cậu mô dám nhảy thì để tớ nhảy trước cho coi, rồi gắng mà bắt
chước nghe! Khó cóc chi mà cứ kêu là khó!
- A, a, anh Tư-dát lại dám xung phong nhảy trước! Chuyến ni e trời sập
cái rầm mất thôi. - Cả đội reo ầm lên.
- Anh Tư-dát chuyến ni nhảy được, nhất định tụi mình phải đổi tên là
Tư-gan.
- Nhưng gan chi mới được chứ?
- Gan thỏ!
Mặc cho các bạn trêu chọc, Tư-dát mặt vẫn phớt tỉnh. nó đã đứng thẳng
lên được trên cái trụ đội trưởng vừa đứng, hai đầu gối va nhau lập cập. Nó
nói với các bạn, đầu không ngoái lại:
- Anh em mở to mắt mà coi tài lão gia!
Tư-dát làm điệu bộ in hệt đội trưởng. Hai tay cũng đưa thẳng ra đằng
trước, bộ giò như hai ống sậy cũng nhún nhún khá dẻo. Nhưng đội trưởng
chỉ nhún vài cái, còn nó thì nhún liền tù tì hàng chục cái, làm các bạn nhìn
theo hoa cả mắt.
Tư-dát bất thình lình hô to.
- Hai... ba! Này!
Nó hô dõng dạc đến nỗi làm cho cả đội tưởng là nó đang lao xuống sông.
Nhưng bất ngờ nó ngồi thụp xuống cột cầu, nghẹo đầu, méo mồm, trợn mặt
làm trò hề. Cả đội bị mắc lỡm ôm bụng cười bò. Hình như cả đội đã quá
quen với những trò đùa của Tư-dát.
Đội trưởng chạy lên cầu, hỏi to:
- Em nào dám xung phong nhảy trước làm gương cho cả đội anh xem
nào?
Cả đội thin thít đưa mắt nhìn nhau. Cái vinh dự "nhảy trước làm gương
cho cả đội" xem ra đứa nào cũng thèm. Nhưng cứ nhìn từ thành cầu xuống
sông, cặp dò chúng đã bủn rủn.
Đội trưởng gặng hỏi:
- Không em nào dám nhảy à?
- Dạ em! Em xin nhảy!

Cả đội quay lại. Thật không ngờ. "Em xin nhảy" lại chính là thằng bé lạ
hoắc chui bừa vào hàng ngũ đội lúc nãy. Nãy giờ nó vẫn chưa chịu đi mà
lén trèo lên cầu, đứng co ro ở lề cầu bên kia, tò mò theo dõi buổi tập.
Với vẻ sợ sệt, lo lắng, vừa nói nó vừa hấp tấp bước sang lề cầu bên nay.
Không đợi đội trưởng có đồng ý hay không, nó bíu tay trèo phắt lên thành
cầu.
- Ai mượn mà cũng làm trạng!...
- Tau đố dám nhảy!
- Chắc lại nhảy kiểu Tư-dát chớ chi!
Như không thèm để ý đến tiếng xì xào khích bác của cả đội, nó đứng
thẳng trên thành cầu, quay lại nói với đội trưởng, giọng khẩn khoản:
- Em mà nhảy được, anh cho em vô đội với anh hỉ!
Nghe giọng nói và nhìn vẻ mặt nó, cả đội liền hiểu ngay nó sẽ nhảy thật!
Chúng bỗng thấy xấu hỏ và tự ái ghê gớm. Để cho một thằng không biết từ
xó xỉnh nào chui ra, đòi nhảy trước làm gương thì thật xấu hổ cho cả đội!
Còn thằng bé không kịp biết đội trưởng có ưng thuận hay không, quay
mặt luôn ra sông, nhún khẽ hai chân một cái, và bay thẳng xuống sông. Đội
trưởng buột miệng khen:
- Chú này nhảy khá lắm!
- Ui trời! - Nhiều tiếng kêu sửng sốt. - Nó nhảy mà vẫn để nguyên cả
quần áo tề!
Mặt sông xanh biếc. Lăn tăn sóng, đón lấy nó, nhẹ nhàng, thân thuộc,
chứ không ầm ĩ như đón những anh mới tập nhảy. Thân hình nó uốn cong,
luồn sâu xuống nuớc và nổi lên rất nhanh. Nó lắc lắc đầu giũ nước, khoát
tay bơi lượn vòng, ngửa mặt nhìn lên cầu và bất ngờ toét miệng cười. Cả
đội ức quá, đau giẫy lên như bất thình lình bị ai quất roi mây vào mông.
Thế là quên hết sợ hãi và chẳng cần ai dục, chúng ào ào trèo lên thành
cầu thi nhau hét to:
- Hai.. ba... này! - Rồi lao ầm ầm xuống sông.
Trên cầu lúc này chỉ còn trơ lại một mình Tư-dát. Vẻ liến láu đã biến đi
đâu hết. Nó hết nhìn xuống sông lại nhìn lên thành cầu, điệu bộ luống
cuống như gà mắc tóc. Đội trưởng nhìn nó mỉm cười, nhẹ nhàng hỏi:

- Thế nào? Chẳng lẽ em định đeo mãi cái tên Tư-dát sao?
Tư-dát vụt đứng thẳng người, nhìn đội trưởng nói to:
- Dạ không! Lần này em nhất định đổi được cái tên Tư-gan-cóc-tía! Rồi
nó trèo phắt lên thanh cầu.
Và chẳng cần nhún nhiếc gì hết, nó nhắm mắt nhắm mũi, nhảy bừa
xuống sông.
Bọn trẻ đang bơi lội ì oạp, hò nhau tránh dạt ra hai bên để Tư-dát khỏi
nhảy trúng lên đầu. Chúng reo vang cả mặt sông:
- A... a... Anh Tư-dát nhảy dù! Anh Tư-dát nhảy dù!
Tư-dát nhảy không chúc đầu mà hai chân xuống trước. Nó rơi đánh ùm
như quẳng xuống sông cả hòn đá tảng. Nước vọt lên đến gần thành cầu. Nó
chìm nghỉm khá lâu mới thấy nổi lên. Các bạn bơi xúm lại quanh nó, mừng
rỡ nói:
- Ui chao! Cậu làm tụi tớ hết cả hồn... Tưởng cậu đứt hơi ở luôn dưới đó.
Tư-dát thở lấy thở để, khạc khạc nước, hổn hển nói:
- Vừa lặn xuốn đáy sông tớ gặp ngay một anh cá gáy to bằng hai bàn tay
xoè. Anh ta lượn qua trước mặt tớ, quệt cả đuôi vô trán. Tớ rượt theo chụp
luôn. Chụp năm sáu cú liền, một cú trúng đuôi, một cú trúng vây, hai cú
trúng đầu! Rứa mà anh ta vùng thoát được hết! Tiếc quá, không thì trưa ni
đội ta được bữa cháo cá lu bù.
Nhiều đứa bị sặc nước phì cười.
3.
Đội trưởng thổi còi báo xong buổi tập. Cả đội bơi vào bờ, rầm rập chạy
lên cầu, vơ vội quần áo mặc vào người. Lúc này tất cả mới thấm lạnh. Đứa
nào đứa nấy run cầm cập. Chúng nghiêng đầu nhảy cho nước trong tai chảy
ra. Ván cầu kêu rầm rầm.
Đội trưởng hô đội tập hợp ngay trên cầu, nhận xét buổi tập. Riêng thằng
bé lạ hoắc chui bừa vào hàng ngũ đội, một mình đứng nép vào lề cầu bên
kia. Nó cởi quần áo ướt sũng, vắt khô nước rồi giũ phơi lên thành cầu.
Đội trưởng hỏi:
- Em ban nãy đâu rồi?

- Dạ, em đây a. - Nó cầm cái quần cộc đang vắt dở hấp tấp chạy sang,
đứng khép nép trước mặt đội trưởng.
Cả đội trố mắt nhìn nó, phá lên cười. Nhiều tiếng xì xào:
- Cậu ni vô phép quá! Ai lại đi ở lỗ ở truồng mà nói chuyện với cấp chỉ
huy!
Lúc này nó mới chợt nhớ ra. Nó giũ giũ cái quần ướt xỏ chân vào.
Nhưng vì vội và cuống, chú xỏ hai chân vào một ống quần, và ngã chổng
kềnh xuống ván cầu. Đội trưởng cũng phải phì cười, cúi xuống đỡ nó dậy,
ôn tồn nói:
- Không sao, cứ ở truồng thế cũng được. Đừng mặc quần áo ướt mà lạnh.
Anh quay sang hỏi cả đội:
- Có em nào mặc hai áo hai quần, cởi cho em này mượn bớt một.
Lập tức có hơn chục em cởi áo, quần chạy lại dúi vào tay nó.
Nó đứng sững, đưa cả hai tay ôm đầy một ôm áo quần, mặt ngẩn tò te.
Tư-dát nhanh nhẹn bước ra khỏi hàng, đến ôm đỡ quần áo cho nó, vừa cười
vừa nói:
- Để lão gia giúp cho một tay, chứ coi bộ dạng chú mi chưa quen diện
loại "com- lê" hảo hạng ni mô.
Tư-dát vắt cả đống áo quần lên thành cầu: Cầm từng chiếc một ướm thử
vào người thằng bé. Chiếc nào coi bộ không vừa, Tư-dát vo viên ném trả lại
đứa cho mượn. Chọn hết cả ôm mới được hai cái áo và một cái quần tạm
vừa người chú. Tư-dát nói, giọng anh nạt yêu em:
- Mặc ngay bộ "com- lê" ni vô không thì lạnh sưng phổi chết bây giờ. Ai
bảo nghịch cho lắm!
Tư-dát vừa giúp nó mặc áo quần vừa méo mồm trợn mắt làm trò hề,
chọc cười các bạn.
Khi áo quần coi bộ đã tươm tất, đội trưởng hỏi nó:
- Em tên là gì?
- Dạ, em tên Mừng.
- Em mấy tuổi?
- Dạ, mười hai.
- Nhà em ở mô?

- Dạ, ở dưới Bao Vinh tê...
- Rứa cha mẹ em làm nghề chi?
Mừng ngắc ngư một tý, rồi lý nhí trả lời:
- Dạ... em không có cha mẹ...
Đội trưởng chăm chú nhìn em, ngạc nhiên hỏi.
- Không có cha mẹ thì em ở với ai?
Mừng cúi mặt như cố tránh cái nhìn của anh, giọng ngập ngừng:
- Dạ... em đi ở giữ em,...
- Chủ nhà hay đánh chửi em lắm phải không?
- Dạ...
- Thế em có biết đội này làm công việc chi không mà xin nhập?
Mừng ngây người nhìn anh.
- Dạ... dạ... làm... làm... - Chú đưa mắt nhìn cả đội, như muốn nói: "Các
anh bày giúp cho tui với"
Nhiều em bỗng thấy thương hại Mừng, thì thào nhắc:
- Làm trinh sát... Làm trinh sát...
Đội trưởng đưa tay ra hiệu không được nhắc.
Như mở cờ trong bụng, Mừng vội vã đáp:
- Dạ, làm khinh sát!
- Làm chi?
- Dạ làm khinh sát ạ.
Trong hàng có tiếng càu nhàu:
- Nhắc một đàng quàng một nẻo. Làm khinh sát là làm cái cóc khô chi?
Trên môi đội trưởng thoáng nụ cười. Anh nói:
- Thôi được. Nếu quả đúng là em không còn cha mẹ nữa, thì anh đồng ý
cho em gia nhập đội. Đội chúng ta không phải làm khinh sát, mà trinh sát.
Đội Thiếu niên trinh sát Trung đoàn Trần Cao Vân. Công việc của người
đội viên trinh sát, sau này em sẽ được học. Có điều chắc chắn nhất là nay
mai đội chúng ta sẽ được ra Mặt trận cùng với các anh lớn, đánh Tây. Em
có thích đánh Tây không?
Mừng mắt sáng lên, hăm hở đáp:
- Dạ thích lắm!

- Tại sao thích?
Câu hỏi cắc cớ này mới càng khó trả lời. Mừng ngập ngừng ấp úng mãi.
Rồi bất ngờ, chú ngẩng nhìn đội trưởng trả lời khá rành rọt:
- Dạ... dạ... vì tụi Tây hay đá đít người mình.
Cả đội trợn tròn mắt nhìn nó, cứ ngờ là nó nói giỡn. Nhiều em đỏ bừng
mặt vì cố nhịn cười. Đội trưởng cũng cố nhịn cười, hỏi:
- Thế em đã trông thấy Tây đá đít ai bao giờ chưa?
- Dạ có chớ! Ở xóm em có bác Húng là cha cậu Ngò chơi thân với em.
Bác ấy làm nghề kéo xe. Một bữa, có thằng Tây râu ria xồm xoàm, to chình
ình như con bò, thuê xe bác ấy từ ga lớn đến cầu An Cựu mà chẳng trả được
cho bác ấy một xu. - Nét mặt Mừng lộ vẻ tức tối - Đã rứa hắn lại còn đá
giày vô đít bác ấy, chửi "cô-soong, cô-soong" 4 bác ấy ngã dúi, va đầu vô
cột điện, loã máu.
Bác ấy phải nằm liệt giường, không đi kéo xe được. Rứa là cả nhà cậu
Ngò bị đói...
Đội trưởng quay sang hỏi cả đội:
- Theo các em, Mừng trả lời đúng hay sai?
- Dạ, sai, sai!
- Sai toét!
- Em nào trả lời đúng, thử nói anh nghe xem nào?
Một chú đứng ở hàng thứ hai, giơ tay rồi đứng nghiêm, trả lời như đọc
bài học thuộc lòng:
- Em đánh Tây vì chúng là bọn thực dân cướp nước. Hơn tám mươi năm
chúng đã đô hộ nước ta, gây bao cảnh lầm than đói khổ...
Đội trưởng ngắt lời.
- Em định đọc hết cả bài học chính trị vừa học đêm qua có phải không?
Theo anh, em Mừng trả lời không những không sai mà còn rất hay! Tụi Tây
là một tụi hết sức tàn ác và láo xược. Đã đi xe quỵt lại còn đá đít cả người
kéo xe! Các em phải biết lấy đó làm điều căm tức để nay mai ra trận càng
thêm dũng cảm, hăng hái cùng với các anh nện chúng thật đích đáng để trả
thù cho bác Húng và còn biết bao nhiêu đồng bào ta bị chúng ức hiếp.

Chúng ta nhất định phải tống cổ hết chúng nó về nước, để người Việt Nam
ta không còn bị chúng hành hạ nữa.
Mừng mở to mắt nhìn đội trưởng có vẻ như chưa dám tin là anh khen
mình thật. Còn cả đội, sau khi nghe đội trưởng nói rõ thêm ý nghĩa câu trả
lời của Mừng, đều cảm thấy tức tụi Tây thực dân ứa máu!
- Cố tổ chúng nó chứ! - Nhiều em thầm rủa. - Đã đi xe quỵt không biết
nhục lại còn chửi người ta "cô-soong" với đá đít người ta làm loã đầu chảy
máu!
Đội trưởng hỏi Mừng:
- Thế em có thể làm được gì để đánh Tây?
- Dạ, bơi ạ. - Mừng hăm hở trả lời.
- Tốt lắm, tài bơi lặn của em thì anh và các bạn đã được trông thấy rồi
đấy. Ngoài bơi ra em còn biết làm gì nữa?
- Dạ trèo cây ạ! Cây cao mấy em cũng trèo được!
- Rất tốt, trèo leo là một môn rất cần cho người chiến sĩ trinh sát.
- Dạ nấu cơm ạ!
- Nấu cơm cũng rất cần. Mỗi người chiến sĩ đều phải biết tự nấu lấy ăn
lúc cần thiết...
- Dạ.. dạ em còn biết bồng em ạ...
- Hơ hơ hơ... - Tiếng Tư-dát cười to. - Hắn bồng em giỏi rứa, nay mai ra
trận hễ bắt được thằng tù binh mô là giao ngay cho hắn bồng về nộp cấp chỉ
huy!
Mừng tưởng Tư-dát nói thật, lo lắng nói với đội trưởng:
- Nhưng thằng Tây to rứa em sợ bồng không nổi...
- To cũng phải bồng! To cũng phải bồng! Ai khiến cậu khai là biết bồng
em làm chi! - Cả đội cười ngất, nhao nhao hét to trêu Mừng.
Đội trưởng xua xua tay, mặt nghiêm lại nói:
- Các em không nên cười. Người chiến sĩ trinh sát cần phải biết bồng em
và làm bất cứ việc gì để giúp đỡ nhân dân.
Mừng được đội trưởng khen, đã trở nên hoạt bát mạnh dạn hơn. Nó nhăn
nhăn trán, cố nhớ xem mình còn có thể làm được gì nữa. Nó mang máng

đoán rằng, nếu mình càng làm được nhiều việc thì cấp chỉ huy càng dễ cho
nhập đội.
- Hết rồi phải không? - Đội trưởng đặt tay lên đầu Mừng mỉm cười hỏi.
- Dạ... dạ còn...
- Còn thì kể đi!
- Dạ, chọi dế ạ.
Cả đội lần này phải bò lăn ra ván cầu mà cười. Tư-dát gò lưng ôm bụng
cười ngắt ngắt không thành tiến, chảy cả nước mắt nước mũi. Nó nói đứt
quãng qua tiếng cười:
- Ối, ối, ối... hắn làm tớ đến đứt ruột mà chết mất thôi các cậu ơi! Ối, ối,
ối...
Đội trưởng cũng cười ngất, xoa đầu Mừng hỏi:
- Chú mình chọi dế có khá không?
- Dạ nhứt hạng ạ! Dế em đã lên đài là hạ đo ván hết tất cả dế của tụi bạn
em trong xóm!
- Thế thì cho em được sắp vào hàng. Bắt đầu từ giờ phút này trở đi, em
được chính thức công nhận là đội viên đội Thiếu niên trinh sát Trung đoàn
Trần Cao Vân. Em nhớ chưa?
- Dạ, nhớ rồi ạ! - Mừng đáp như reo, rồi chen luôn vào đứng ở giữa
hàng. Có lẽ nó cho rằng có đứng chính giữa như vậy mới chắc chân trong
đội.
4.
Doanh trại đội Thiếu niên trinh sát là một ngôi lầu hai tầng kiểu biệt thự,
xung quanh có hàng rào sắt bao bọc. Hai cánh cổng sắt đồ sộ mở ra trước
cái sân rộng, rải sỏi. Đằng sau là một khu vườn lớn, um tùm những tán cây
cổ thụ.
Về đến doanh trại, đội trưởng gọi Mừng vào phòng làm việc. Anh hỏi rõ
họ tên nó để ghi vào sổ quân tịch.
- Em họ chi?
- Dạ... dạ em tên Mừng.
- Tên thì anh biết rồi, anh muốn hỏi họ em kia?
Mừng đứng ngẩn nhìn anh ngắc nga ngắc ngứ một lúc rồi đáp:

- Dạ... dạ họ chi chi ấy...
- Họ chi chi là họ gì mới được chứ? - Đội trưởng lạ lùng nhìn nó. - Trần
hay Lê, hay Nguyễn, hay Đặng.
Miệng hơi há ra, nó hết nhìn đội trưởng lại nhìn cuốn sổ to giấy trắng mở
rộng trước mặt anh. Mỗi lần có ngọn gió lạnh từ ngoài cửa sổ lùa vào, các
trang giấy phần phật như cánh con chim trắng vỗ muốn bay.
- Thế nào? Em đã nhớ ra họ gì chưa?
Mừng dựa ngực vào mép bàn, mặt nhăn nhó thiểu não. Nó có vẻ nghĩ
ngợi lung lắm.
- Dạ... dạ em không có họ, - nó đột ngột nói.
- Sao lại không có họ được hở chú mình? Ai có tên mà chẳng có họ?
- Dạ, em không có họ thiệt mà... - giọng Mừng gần muốn khóc. - Cả
xóm em, ai cũng gọi em là thằng Mừng, chẳng ai gọi họ em cả...
Lý do không có họ của nó lạ đời chưa! Mấy em đang đứng quanh đó đều
bụm miệng cố nhịn cười. Tư-dát cười rung cả người, chạy vụt ra khỏi
phòng, rầm rĩ loan báo:
- Các cậu ơi, các cậu ơi! Vô mau buồng của đội trưởng mà coi thằng đội
viên mới của đội ta không có họ! Không Trần, không Lê, không Nguyễn,
không Đặng, không có cóc khô chi hết a!
Gần nửa đội đang chơi trước sân, bỏ hết các trò chơi, xúm quanh Tư-dát
hỏi:
- Hắn không có họ thiệt à? Cậu chỉ bịa thôi?
- Tớ mà bịa thì tớ chết không kịp ngáp! Cậu mô không tin cứ chạy vô mà
coi.
- Nhưng tại răng lại không có họ được?
- Tại... tại cả cái xóm Bao Vinh ai cũng gọi hắn là thằng Mừng, không
thấy ai gọi họ hắn cả! - Tư-dát ôm bụng cười tưởng muốn đứt hơi. - Hắn nói
kể cũng có lý! Đi ra đường, gặp ai họ: Ê, Mừng! Chứ không thấy ai gọi: Ê,
Lê Mừng, Ê, Trần Mừng hay Ê, Đặng Mừng, thì có tài thánh cũng không
biết được họ mình là chi!
Thế là tất cả xô nhau chạy rần rần về phía buồng đội trưởng ngồi làm
việc. Tư-dát vừa chạy như ngựa tế vừa reo:

- Mau lên các cậu ơi! Mau lên! Chắc chắn đang còn nói nhiều câu tức
cười nữa, không nghe được thì tiếc lắm.
Chúng kéo vào đứng vây kín bàn giấy của đội trưởng, vòng trong vòng
ngoài. Tất cả chăm chăm nhìn vào miệng Mừng, hồi hộp chờ nó nói thêm
những câu tức khác.
Mừng thì vẫn một mực:
- Em nói thiệt... em không có họ...
Gặng hỏi mãi không được, cuối cùng đội trưởng đành phải ghi cụt lủn
độc một chữ: Mừng vào cột "Họ và tên". Anh ghi thêm vào cột "bị chú":
"Em này lỡ quên mất họ". Rồi anh duyệt lại danh sách các tiểu đội các tổ,
xem nên bố trí chú đội viên mới này vào tổ nào. Du - tiểu đội trưởng tiểu
đội một, cúi xuống nói thầm vào tai đội trưởng:
- Anh cho Mừng vào tiểu đội em. Tiểu đội em còn thiếu một...
Đoàn - tiểu đội trưởng tiểu đội hai, đứng ở vòng ngoài, chôm người, vít
vai mấy bạn đứng trước xuống, nói chen vào:
- Anh Du khôn nghe! Đề nghị đội trưởng bố trí Mừng vào tiểu đội em.
Tiểu đội em còn thừa chỗ nằm.
- Được, được! - Đội trưởng gật gật đầu nói - Để anh còn xem đã.
Mấy phút sau anh ngẩng lên nói với Mừng:
- Anh bố trí em vào tiểu đội ba, tổ bốn, do em Vịnh làm tổ trưởng.
Tư-dát tặc tặc lưỡi:
- Tiếc quá, tiếc quá! Đội trưởng mà cho hắn vô tổ tớ thì tớ chỉ cười cũng
đủ no, chẳng cần cơm nước chi hết! - Nó ghé vào tai Mừng thì thầm xúi:
- Cậu xin với đội trưởng về tổ sáu của tớ hơn. Tổ tớ vui nhất đội. Đừng
dại mà ở tổ bốn của Vịnh-sưa. Cậu ấy là kỷ luật sắt gớm lắm.
Mừng vẫn dựa ngực vào mép bàn đứng im có vẻ chẳng hiểu đầu cua tai
nheo ra sao hết. Tư-dát huých huých cùi chỏ vào sườn Mừng giục:
- Cậu xin đi, xin ngay đi!
Vừa lúc đó đội trưởng ngẩng lên gọi:
- Em Tư!
- Có mặt! - Tư-dát rập hai gót chân nghe độp to như tiếng gót giày đinh
rập vào nhau, đứng nghiêm ngay lại.

- Em chạy đi gọi em Vịnh vô đây cho anh.
- Có mặt! - Tư-dát đáp to vang cả gian buồng. Nó làm động tác đằng sau
quay rất đúng, rất đẹp và nghiêm chỉnh. Và cũng rất bất ngờ, nó giật cái mũ
bêrê tím đội trên đầu, tung lên cao đến tận trần nhà, rồi nhảy phốc lên với
điệu bộ người giữ gôn bắt bóng, bắt lấy cái mũ, ôm ghì vào ngực và chạy
biến ra khỏi phòng.
5.
Vịnh - tổ trưởng tổ bốn, đa...